გენები აქტიურები რჩებიან სიკვდილის შემდეგაც

სიკვდილი ნამდვილად ჩვენი არსებობის დასასრულია? მოაზროვნეები პლატონიდან Blue Öyster Cult-მდე ამ კითხვაზე პასუხებს გვთავაზობდნენ. ახლა კი, კვლევის მიხედვით სიკვდილის შემდეგ სიცოცხლის ერთი ასპექტი გრძელდება: გენები აქტიურები რჩებიან ცხოველების სიკვდილის შემდეგ. მეცნიერებს სურთ გამოიყენონ ეს სიკვდილისშემდგომი აქტიურობა უფრო ზუსტი მეთოდის შექმნისთვის, რომელიც გამოყენებულ იქნება სიკვდილის დროის ზუსტი განსაზღვრისათვის და ასევე ახალი გზების ძიებისათვის, რომლებიც დაგვეხმარებიან ტრანსპლანტაციისთვის საჭირო ორგანოების უკეთ შენხვაში.

სანამ იკითხავთ, მიკრობიოლოგი პიტერ ნოუბლი ვაშინგტონის უნივერსიტეტიდან და კოლეგები არ ცდილობდნენ აეხსნათ თუ როგორ მიჩანჩალებენ ზომბები და ჭამენ ტვინებს. მეცნიერებს სურდათ გამოეცადათ ახალი მეთოდი, რომელიც მათ შეიმუშავეს გენების აქტივობის გაზომვისათვის. 2 წლის წინ მათ გამოაქვეყნეს კვლევა სიკვდილის შემდეგ ადამიანის სხვადასხვა ორგანოებში მიკრობების სიმრავლის შესახებ. და მათ გადაწყვიტეს თავიანთი მეთოდი გამოეყენებინათ სიკვდილის შემდგომი ნიმუშებზე. “საინტერესოა თუ რა ხდება როდესაც მკვდარი ხარ”, ამბობს ნოუბლი.

“ჩვენ შესაძლოა მივიღოთ საკმაო ინფორმაცია სიცოცხლის შესახებ სიკვდილის შესწავლით”

წაიკითხე სრულად

Advertisements

სურპრიზი! ამ ეუკარიოტულ ორგანიზმს არ გააჩნია მიტოქონდრია

Surprise! This eukaryote completely lacks mitochondria

სინათლის მიკროსკოპით დანახული ორგანიზმი Monocercomonoides sp. (PA203). Credit: Dr Naoji Yubuki.

მიტოქონდრია გახლავთ მემბრანითშემოსაზღვრული უჯრედის შდა კომპონენტი – ორგანელა, რომელზეც ხშირად საუბრობენ, როგორც უჯრედის ენერგეტიკულ სადგურზე. ეს ორგანელა დიდი ხანია მიიჩნეოდა აუცილებელ კომპონენტად ეუკარიოტული სიცოცხლისათვის. ეუკარიოტები (უჯრედები ან ორგანიზმები, რომლის უჯრედებიც შეიცავენ ბირთვებს და სხვა ორგანელებს) გახლავთ მცენარეები, სოკოები, ცხოველები და ერთუჯრედიანი პროტისტები. მკვლევარები იტყობინებიან, რომ მათ იპოვეს ეუკარიოტი, რომელშიც საერთოდ არ აღმოჩნდა მიტოქონდრიის რაიმე კვალი. სტატია გამოქვეყნდა ჟურნალ Cell Press journal Current Biology-ში 2016 წლის 12 მაისს.


წაიკითხე სრულად

ჩვენ უკვე შეგვიძლია მოვახდინოთ ჩვენი დნმ-ის რედაქტირება. მაგრამ, მოდით ეს გავაკეთოთ ფრთხილად

გენეტიკოსი Jennifer Doudna გახლავთ გენების რედაქტირების ახალი ინოვაციური ტექნოლოგიის – CRISPR-Cas9 თანაგამომგონებელი. ეს მექანიზმი მეცნიერებს საშუალებას აძლევს მოახდინონ დნმ-მოლეკულის ზუსტი რედაქტირება და მან შესაძლოა მოახდინოს გენეტიკური დაავადებების მკურნალობა… მაგრამ ეს საშუალება ასევე შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ე.წ. “დაგეგმილი ბავშების” (designer babies) შექმნისათვის. მეცნიერი მიმოიხილავს თუ როგორ მუშაობს CRISPR-Cas9 სისტემა და მიმართავს სამეცნიერო საზოგადოებას, რომ შეჩერდნენ და განიხილონ ამ ახალ საშუალებასთან დაკავშირებული ეთიკური საკითხები.


რამოდენიმე წლის წინ ჩემს კოლეგასთან, Emmanuelle Charpentier-სთან ერთად მე გამოვიგონე ახალი ტექნოლოგია გენომების რედაქტირებისათვის. მას CRISPR-Cas9 ეწოდება. CRISPR ტექნოლოგია მეცნიერებს საშუალებას აძლევს მოახდინონ ცვლილებები უჯრედში არსებულ დნმ-ის მოლეკულაში და ასევე მოახდინონ გენეტიკური დაავადებების მკურნალობა.

თქვენთვის ალბათ საინტერესო იქნება იმის ცოდნა, რომ CRISPR ტექნოლოგია განვითარდა ფუნდამენტური კვლევის ფარგლებში, რომელიც მიზნად ისახავდა დაედგინა თუ როგორ ებრძვის ბაქტერია ვირუსულ ინფექციას. ბაქტერიებს უწევთ გაუმკლავდნენ ვირუსებს რომლებიც ბინადრობენ მათ გარემოში. მოდით წარმოვიდგინოთ ვირუსული ინფეცია როგორც ბომბი – ბაქტერიას აქვს მხოლოდ რამოდენიმე წუთი რათა მოახდინოს ამ ბომბის გაუნებელყოფა, წინააღმდეგ შემთხვევაში განადგურდება. ბაქტერიებს გააჩნიათ ადაპტური იმუნური სისტემა სახელად CRISPR, რომელიც საშუალებას აძლევს მათ აღმოაჩინონ ვირუსული დნმ და გაანადგურონ იგი.

წაიკითხე სრულად

არღვევს სიცოცხლე თერმოდინამიკის მეორე კანონს?

Vitality-graphic-300px

თერმოდინამიკის მეორე კანონი (ენტროპიის ზრდის კანონი) ხანდახან გამოიყენება ევოლუციის საწინააღმდეგო არგუმენტად. ევოლუცია, როგორც კამათისას აღნიშნავენ არის ენტროპიის შემცირება, რადგანაც იგი დროის განმავლობაში მეტ ორგანიზებულობას ქმნის. ამ დროს კი თერმოდინამიკის მეორე კანონი ამბობს, რომ დროის განმავლობაში ორგანიზებულობა კლებულობს და შესაბამისად არეულობა მატულობს. ასე რომ, ევოლუცია არღვევს მეორე კანონს.

ამ არგუმენტებში ბევრი რამ არასწორია, და შეგვიძლია ad infinitum გავაგრძელოთ კამათი. ორივე მხარის სასარგებლო არგუმენტების კრებული შეგიძლიათ იპოვოთ შემდეგ ლინკზე: www.talkorigins.org/faqs/thermo.html. ასეთი განხილვები არასდროს მოიცავდა რაიმე რიცხვით გამოთვლებს. ეს სამწუხაროა, რადგან მარტივ გამოთვლებსაც შეუძლია გვაჩვენოს, რომ ევოლუციისათვის ფიზიკურად შეუძლებელია თერმოდინამიკის მეორე კანონის დარღვევა.

მნიშვნელოვნია ავღნიშნოთ, რომ დედამიწა არ არის იზოლირებული სისტემა: იგი იღებს ენერგიას მზისგან და გამოასხივებს ენერგიას უკან კოსმოსში. მეორე კანონი არ აცხადებს, რომ სისტემის ნებისმიერი ნაწილის ენტოპია უნდა გაიზარდოს. ეს რომ ასე არ ყოფილიყო, ყინული არასდროს იარსებებდა და ორთქლი კი არასდროს კონდენსირდებოდა. ორივე ეს პროცესი კი თავის თავში ენტროპიის შემცირებას მოიცავს. მეორე კანონი ამბობს, რომ მთლიანი სისტემის ტოტალური ენტროპია უნდა გაიზარდოს. და ენტროპიის კლება უნდა ანაზღაურდეს ენტროპიის მატებით სხვაგან. [ამ კუთხით ძალიან კარგი მაგალითია მაცივრისა და ოთახის განხილვა. მაცივარი მის შგნით აშკარად ამცირებს ენტროპიას, რადგან „წარმოქმნის“ სიცივეს და შესაბამისად მეტ წესრიგს. მაცივარის ძრავა მუშაობს ელექტრო ენერგიაზე და ეს ძრავა სითბოს გამოყოფს ოთახში. ხოლო სითბოს გამოყოფა კი ენტროპიის ზრდაა, რადგან ოთახი ნაკლებ მოწესრიგებული ხდება. ოთახის მაცივრიანად, როგორც მთლიანი სისტემის განხილვისას კი ენტროპია ჯამში მატულობს. ადმინი. ]

წაიკითხე სრულად

სიცოცხლის აგურები – რთული ორგანული ნივთიერებები – აღმოჩენილია სხვა პლანეტარულ სისტემებში

707154main_astrobiology_0

მეცნიერებმა საბოლოოდ დაადასტურეს თავიანთი ვარაუდი, რომ რთული ორგანული ნივთიერებები არსებობს პროტოპლანეტარულ დისკის (პროტოპლანეტური) შემადგენლობაში. ეს დისკი დასაბამს აძლევს პლანეტას. ე.ი. ზოგიერთი პლანეტ ფორმირდება უკვე მათში არსებულ ორგანული ნივთიერებებთან ერთად. ამ აღმოჩენას დიდი მნიშვნელობა აქვს. დედამიწაზე სიცოცხლის წარმოშობასთან დაკავშირებით უამრავი მეცნიერული თუ არამეცნიერული შეხედულება არსებოს. ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული და ჩემი აზრით სარწმუნო თეორია ამბობს, რომ სიცოცხლის წარმოშობას წინ უძღოდა ფიზიკურ და ქიმიურ პროცესთა ერთობლიობა, რომელთაც დედამიწის პირვანდელ  ოკეანეში წარმოქმნეს ორგანული ნივთიერებები (ცხიმოვანი მჟავები, ამინომჟავები, ნუკლეოტიდები; იხილეთ სტენლი მილერის ექსპერიმენტი). ეს აღმოჩენა კი სიცოცხლის არსებობის ალბათობას ზრდის სხვა პლანეტებზე.

MWC 480 ვარსკვლავს იკვლევდნენ ALMA_ს დახმარებით. კვლევების შედეგებიNature_ში გამოქვეყნდა. ვარსკვლავი გარშემოტყმულია დისკით, რომლისგანაც პლანეტები დაიბადებიან. დისკის გარეთა შრეებში ALMA_მ აღმოაჩინა სხვადასხვა ნივთიერებების სპექტრული ხელწერა. ეს ნივთიერებებია: მეთილ ციანიდი (CH3CN), ციანოაცეტალინი (HC3N), წყალბადციანიდი (HCN). ის რეგიონი, სადაც აღმოჩენილია ეს ნივთიერებები, ერთ დღესაც ჩამოაყალიებენ კიუპერის სარტყელს (Kuiper Belt) და შესაბამისად, ციანიდები “გადაინაცვლებენ” კომეტების შემადგენლობაში.

წაიკითხე სრულად